Khủng hoảng ngủ đêm ở trẻ: Làm sao để con ngủ ngon trở lại?

Có những giai đoạn em bé vốn ngủ rất ngoan bỗng nhiên liên tục thức giấc giữa đêm, quấy khóc, khó dỗ hoặc thức dậy chơi hàng giờ khiến cả gia đình gần như kiệt sức. Không ít ba mẹ lo lắng rằng con đang gặp vấn đề về sức khỏe, nhưng trên thực tế, đây có thể chỉ là một giai đoạn phát triển rất bình thường, thường được gọi là khủng hoảng ngủ.

Vậy khủng hoảng ngủ là gì, thường xuất hiện khi nào và ba mẹ có thể làm gì để giúp con vượt qua giai đoạn này? Hiểu đúng nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ bình tĩnh hơn và đồng hành cùng bé một cách nhẹ nhàng.

Khủng hoảng ngủ là gì?

Khủng hoảng ngủ là giai đoạn trẻ đột ngột thay đổi thói quen ngủ sau một thời gian ngủ khá ổn định

Khủng hoảng ngủ là giai đoạn trẻ đột ngột thay đổi thói quen ngủ sau một thời gian ngủ khá ổn định. Bé có thể khó đi vào giấc, thường xuyên tỉnh giấc giữa đêm, quấy khóc nhiều hơn hoặc thức dậy rất sớm vào buổi sáng.

Thông thường, giai đoạn này kéo dài từ khoảng hai đến sáu tuần rồi sẽ dần cải thiện khi bé thích nghi với sự phát triển mới của cơ thể. Tuy nhiên, chỉ một khoảng thời gian như vậy cũng đủ khiến cho gia đình mệt mỏi nhất là khi không biết rõ lý do khiến bé khó chịu, khủng hoảng như vậy. 

Điều quan trọng là khủng hoảng ngủ không phải bệnh lý. Đây thường là dấu hiệu cho thấy não bộ, hệ thần kinh hoặc khả năng vận động của trẻ đang có những bước phát triển mạnh mẽ.

Những thời điểm trẻ thường gặp khủng hoảng ngủ

Một trong những cột mốc phổ biến nhất là khoảng 4 tháng tuổi. Đây là thời điểm cấu trúc giấc ngủ của trẻ bắt đầu thay đổi từ kiểu ngủ của trẻ sơ sinh sang chu kỳ ngủ gần giống người trưởng thành. Vì vậy, bé dễ tỉnh giấc hơn giữa các chu kỳ ngủ.

Đến khoảng 8–10 tháng tuổi, nhiều bé bắt đầu biết bò, vịn đứng hoặc mọc răng. Đồng thời, trẻ cũng hình thành cảm giác lo lắng khi không thấy ba mẹ ở bên. Những thay đổi này khiến giấc ngủ trở nên kém ổn định hơn.

Sau 12 tháng tuổi, khi bé tập đi, tập nói và khám phá thế giới xung quanh, não bộ luôn ở trạng thái học hỏi liên tục. Nhiều bé mải mê với những điều mới mẻ đến mức không muốn đi ngủ hoặc dễ thức giấc giữa đêm.

Vì sao bé thường xuyên thức giấc trong giai đoạn này?

Có rất nhiều nguyên nhân khiến trẻ ngủ không ngon trong thời kỳ khủng hoảng ngủ.

Đầu tiên là sự phát triển của não bộ và vận động. Khi ban ngày bé học được một kỹ năng mới như lẫy, bò hay đứng, não vẫn tiếp tục xử lý và ghi nhớ những kỹ năng đó trong lúc ngủ. Chính vì vậy, nhiều bé vô thức cử động, trở mình hoặc giật mình tỉnh giấc giữa đêm.

Bên cạnh đó, cảm giác lo lắng khi xa ba mẹ cũng là nguyên nhân rất phổ biến. Khi tỉnh dậy giữa một chu kỳ ngủ mà không thấy mẹ ở bên, nhiều bé sẽ bật khóc để tìm kiếm cảm giác an toàn quen thuộc. 

Lịch sinh hoạt chưa phù hợp cũng có thể khiến giấc ngủ ban đêm bị ảnh hưởng

Lịch sinh hoạt chưa phù hợp cũng có thể khiến giấc ngủ ban đêm bị ảnh hưởng. Nếu ngủ ngày quá nhiều, bé có thể chưa đủ buồn ngủ vào buổi tối. Ngược lại, nếu thức quá lâu trước giờ ngủ, hệ thần kinh của trẻ dễ rơi vào trạng thái hưng phấn khiến bé khó ngủ sâu.

Ngoài các yếu tố trên, những khó chịu rất nhỏ về thể chất cũng có thể khiến trẻ dễ thức giấc hơn bình thường. Một chiếc bỉm đã đầy, bị vón cục hoặc không còn khô thoáng sẽ làm bé cảm thấy bí bách, đặc biệt khi các giác quan của trẻ trở nên nhạy cảm hơn trong giai đoạn khủng hoảng ngủ.

Làm gì để giúp bé vượt qua khủng hoảng ngủ?

Điều đầu tiên ba mẹ nên làm là duy trì một lịch trình đi ngủ ổn định mỗi ngày. Khi các hoạt động trước giờ ngủ được lặp lại đều đặn, não bộ của trẻ sẽ dần hình thành tín hiệu rằng đã đến lúc nghỉ ngơi.

Ba mẹ có thể bắt đầu bằng việc tắm nước ấm hoặc lau người cho bé, mặc quần áo thoải mái, thay bỉm sạch rồi cùng con đọc một cuốn truyện ngắn hoặc hát ru nhẹ nhàng. Sau đó, giảm ánh sáng trong phòng và đặt bé xuống giường khi con bắt đầu buồn ngủ thay vì đợi đến lúc ngủ say.

Một môi trường ngủ phù hợp cũng rất quan trọng. Phòng ngủ nên đủ tối, yên tĩnh và duy trì nhiệt độ mát mẻ để giúp bé dễ chịu hơn trong suốt đêm. Trẻ nhỏ thường có thân nhiệt cao hơn người lớn nên phòng quá nóng cũng là nguyên nhân khiến bé trở mình và thức giấc nhiều lần.

Đừng bỏ qua chiếc bỉm bé mặc suốt đêm

Trong rất nhiều trường hợp, ba mẹ tập trung điều chỉnh lịch ngủ nhưng lại quên mất chiếc bỉm là vật dụng tiếp xúc với bé suốt nhiều giờ liên tục.

Bỉm đêm Momo Rabbit

Nếu bỉm nhanh đầy, bề mặt không còn khô ráo hoặc bị chảy xệ sau nhiều giờ sử dụng, bé rất dễ cảm thấy khó chịu khi chuyển mình trong lúc ngủ. Đó là lý do nhiều gia đình ưu tiên lựa chọn dòng bỉm đêm có khả năng thấm hút cao để hạn chế việc phải đánh thức bé giữa đêm chỉ để thay bỉm.

Bỉm đêm Momo Rabbit được thiết kế với lõi gel thấm hút dung lượng lớn lên đến 1.600ml, giúp nhanh chóng hấp thụ và khóa chất lỏng bên trong lõi bỉm, hỗ trợ duy trì bề mặt khô thoáng trong thời gian dài. Thiết kế mỏng nhẹ cùng lớp vải không dệt mềm mại và hệ thống thoáng khí giúp bé luôn cảm thấy dễ chịu, đồng thời hạn chế nguy cơ tràn bỉm hoặc hăm tã trong suốt đêm.

Hãy cho bé cơ hội tự chuyển chu kỳ ngủ

Không phải mỗi lần bé cựa mình hay phát ra tiếng động đều là dấu hiệu cần được bế lên ngay. Trong nhiều trường hợp, trẻ chỉ đang chuyển từ chu kỳ ngủ này sang chu kỳ ngủ khác. Nếu ba mẹ vội vàng can thiệp, bé có thể tỉnh hẳn thay vì tự ngủ lại.

Khi nghe con ọ ẹ hoặc trở mình, hãy quan sát trong khoảng một đến hai phút. Nếu bé vẫn bình tĩnh, rất có thể con sẽ tự ngủ tiếp. Chỉ khi bé khóc lớn hoặc thực sự cần hỗ trợ, ba mẹ mới nên nhẹ nhàng vỗ về hoặc trấn an để giúp con lấy lại cảm giác an toàn.

Khủng hoảng ngủ rồi sẽ qua

Khủng hoảng ngủ là một phần rất bình thường trong hành trình lớn lên của trẻ. Mặc dù có thể khiến cả gia đình mệt mỏi trong một khoảng thời gian, nhưng đây cũng là dấu hiệu cho thấy bé đang phát triển từng ngày.

Điều ba mẹ cần làm không phải là tìm cách "chấm dứt" khủng hoảng ngủ ngay lập tức mà là tạo cho con một môi trường ngủ dễ chịu nhất. Một lịch sinh hoạt ổn định, không gian ngủ thoải mái, chiếc bụng no và một chiếc bỉm đêm có khả năng thấm hút tốt như Momo Rabbit sẽ giúp bé dễ dàng vượt qua giai đoạn này, từng bước lấy lại những giấc ngủ sâu và trọn vẹn hơn.